nevesinje-pocetak-20veka
Nevesinje – latinski – Neuesigna; Neuisina; Netusina; Neusigne – prvi put se kao župa pominje u XII vijeku. Prema nekim mišljenjima ime je dobilo prema riječima – neue signe – sniježna pustinja.
Drugo tumačenje, jednako moguće, je da je Nevesinje dobilo ime po ljekovitoj biljci ( ili više njih), koja se (ili koje su se) u staroslovenskom jeziku zvale – delesile – devet sila, što ukazuje na ljekovitu moć biljaka. Ova riječ, sa malim varijantama čuje se i danas u više slovenskih jezika, pa i u našem – kao devesilj, u značenju biljke, a ponekad i kao: devesinj, nevesilj i nevesinj, prema kom obliku je i došlo do naziva Nevesinje.


Prvi pouzdani istorijski podatak o Nevesinju nalazi se u ljetopisu Pećke patrijaršije, u kom se kaže da je Sava Nemanjić u Nevesinju 1219. godine postavio prvog humskog episkopa. U dubrovačkim izvorima Nevesinje se prvi put pominje 1281. godine. Župsko sjedište nevesinjske župe i glavni grad bio je VJENČAC – VINČAC; kasnije i kneževsko sjedište. Grad se nalazio iznad sadašnjeg gradskog naselja, lokalni naziv Knežača, Knežak ili Grad. Vidljivi su i danas ostaci vojničkog utvrđenja i gradskih zidina.


U prvim decenijama XIV vijeka Nevesinjem je vladala porodica Sankovića, koji su bili uticajni i redovno su učestvovali u zborovima bosanskih velikaša kao predstavnici Humske zemlje. Ovaj vlastelinski rod Nevesinja, Zagorja (oblast Kalinovika) i proširenih krajeva: Dabar, Popovo, Primorje i Konavli, bio je politički veoma aktivan u bosanskoj državi ( 1330- 1404 ).
Nevesinjem su Sankovići vladali u drugoj polovini XIV vijeka i sve do 1404. godine, kad su ih pokporili Vlatko Vuković i Pavle Radenović, vladari susjednih oblasti, a Konavle , njihovu teritoriju između sebe podijelili.Tp je bilo 1391. godine.

Prisvajanjem Zahumlja 1404. godine u kome je bilo i Nevesinje vojvoda Sandalj Hranić – nasljednik Vlatka Vukovića , boravio je neko vrijeme u Nevesinju. Istorijski izvori zabilježili su da je 31.jula.1421. godine vojvoda Sandalj Hranić boravio u Nevesinju i primio dubrovačke poslanike, kao i 12.9.1430. godine. Da su Kosače često boravile i stolovale u Nevesinju, govori i podatak da je 10.10.1435. godine Herceg Stevan izdao povelju " Pod gradom Vjenčacem na Nevesinju ". U rimsko doba kroz Nevesinje je išao put iz doline Neretve  na Biograd i Zaborane, za sarajevsko polje, što govori o značaju ovog prostora i u tom vremenu.
Upravo tim starim rimskim i srednjovjekovnim putem, na Zaborane iz pravca Sarajeva u proljeće 1465. godine došli su Turci i uspostavili svoj logor u nevesinjskom polju.odakle su dalje krenuli  u osvajanje Gacka, Bileće i Trebinja.
Već od 12. juna 1469. godine u Nevesinju se pominje vojvoda turskog porijekla. Prvo stolovanje Turaka nije bilo u Vinčacu ili u Biogradu, kako se moglo očekivati, već u Žiljevu-četiri kilometra od Nevesinja.